Budowa — wczoraj i dziś
Trzykrotnie rozpoczynano budowę Świątyni Opatrzności Bożej. Dwukrotnie klęski spadające na Ojczyznę nie pozwoliły zrealizować tego dzieła. Na spełnienie ślubu złożonego przez Sejm Wielki naród czekał 225 lat.
Zobacz, jak dzięki ponad 80 tysiącom Darczyńców z Polski i świata na polach wilanowskich wyrosło Wotum Narodu ofiarowane Bogu za wolność naszej Ojczyzny.
Historia Świątyni to historia obietnicy przekazywanej z pokolenia na pokolenie — i dwóch prób przerwanych przez rozbiory i wojnę.
Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego odbyło się w 1792 roku z udziałem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zaledwie kilka tygodni później wkroczenie wojsk rosyjskich i kolejny rozbiór Polski zniweczyły te plany.
W okresie międzywojennym niepodległa Rzeczypospolita powróciła do historycznego zobowiązania. Prestiżowy konkurs architektoniczny wygrał Bohdan Pniewski, proponując niezwykle nowoczesną i strzelistą bryłę o charakterze wieżowca.
Lokalizację wyznaczono na Polu Mokotowskim, a prace przygotowawcze i pierwsze wykopy ruszyły wiosną 1939 roku. Wybuch II wojny światowej we wrześniu tego samego roku po raz kolejny brutalnie przerwał marzenie o narodowej świątyni.
Trzecia, udana próba rozpoczęła się na przełomie tysiącleci pod egidą prymasa Polski Józefa Glempa. Do realizacji wybrano nowoczesny projekt architektoniczny autorstwa Wojciecha i Lecha Szymborskich, charakteryzujący się monumentalną kopułą.
Budowa w Wilanowie połączyła pokolenia i doprowadziła do uroczystego otwarcia Świątyni Opatrzności Bożej w 2016 roku, zamykając trwający ponad dwa stulecia proces wypełniania narodowego ślubowania składanego przodkom.
Wmurowanie kamienia węgielnego w Wilanowie miało niezwykle symboliczną oprawę. W fundamentach umieszczono trzy szkatuły reprezentujące poszczególne epoki historyczne i podejścia do budowy: akt konstytucyjny z 1791 r., pamiątki z okresu międzywojennego z 1939 r. oraz współczesny akt erekcyjny podpisany przez kardynała Józefa Glempa.
Budowa wkroczyła w rok z zaawansowaniem 70% stanu surowego otwartego; konstrukcyjne prace żelbetowe osiągnęły 92%, pylony i mosty 74%. Zainstalowano 44 000 m³ rusztowań i 2200 m² deskowań, zabetonowano 24 rygle wokół tarczy pierścieniowej. Podpisano umowę na roboty żelbetowe części kulturalno-muzealnej: 3500 m³ betonu i 720 ton stali zbrojeniowej. Wybudowano pierwsze elementy chóru i rozpoczęto konstrukcję czterech mostów o długości ponad 40 m — w zamierzeniu architektów portale symbolizują cztery polskie drogi do wolności.
Najtrudniejszą operacją było podniesienie czterech mostów na wysokość 26 m — mniej więcej dziesięciu pięter. Każdy element mierzył 42 m długości, 4,9 m szerokości i 4,8 m wysokości, a ważył ponad 780 ton. Hydrauliczne siłowniki podnosiły go z szybkością około 3 cm na minutę. 11 września zamontowano ostatni z mostów. Wykonano ścianę podporową o powierzchni 468 m² i wysokości 25 m, przypominającą kształtem wydęty żagiel, oraz połączono część muzealną pochylnią z tarasem widokowym na wysokości 34 m. Rozpoczęto montaż zbrojenia przyszłej kopuły.
Zakończono prace przy żelbetowej części kopuły i zawieszono na niej wiechę. Kopuła składa się z 32 żeber żelbetowych, pomiędzy którymi wbudowano osiowo 32 okna o wysokości od 4 do 7,8 m; charakterystyczną krzywiznę żeber uzyskano dzięki prefabrykatom z drewna klejonego. Budowla mierzyła już blisko 70 m. Trwały prace wykończeniowe w Panteonie Wielkich Polaków, który w tym roku został w pełni udostępniony wiernym — pierwszą Mszę św. odprawił w nim w Nowy Rok kardynał Kazimierz Nycz.
8 lutego na szczycie kopuły ustawiono krzyż ze stali nierdzewnej: wysokość 5,25 m, szerokość belki poprzecznej 3 m, waga 465 kg. Wewnątrz krzyża znajduje się pozłacana szczelina przepuszczająca światło, symbolizujące Chrystusa Zmartwychwstałego. Świątynia stała się najwyższym budynkiem sakralnym w stolicy (75 m), a ustawienie krzyża zamknęło stan surowy otwarty. Uporządkowano teren wokół Świątyni i przystosowano go do potrzeb pielgrzymów oraz osób z niepełnosprawnościami.
Zabezpieczono dach nad Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego, znajdującego się dzisiaj nad nawą boczną Świątyni. Wykonano elewację kamienną attyki i instalację odgromową, a na poziom 26 m doprowadzono instalację elektryczną. Kopułę ocieplono wełną mineralną o grubości 20 cm, przykryto ognioodporną płytą OSB, a następnie blachą miedzianą — do końca roku 60% kopuły było pokryte miedzią. Zamontowano okna w kopule.
Całą kopułę pokryto miedzią — zużyto ponad 30 ton tego materiału; trwałość dachów miedzianych określa się na 700 lat. Wykonanie poszycia miedzianego wsparła Fundacja Polska Miedź. Zamontowano świetlik o powierzchni 254 m², który ponad 70 m nad ziemią doprowadza światło dzienne aż do Panteonu Wielkich Polaków. Zdemontowano rusztowania, definitywnie kończąc budowę kopuły. Na elewację wybrano granit z kopalni Zimnik pod Strzegomiem; ukończono elewację północną, gdzie pylony i mosty zabudowano jasnym kamieniem o różnej wielkości, fakturze i odcieniu.
W maju gotowe były frontowe schody zewnętrzne: 10 stopni o szerokości 35 cm, rozciągniętych na 42 m, z granitu z kopalni „Zimnik”. W czerwcu ruszyły prace ziemne na placu północnym przed wejściem głównym — docelowo mogą się na nim odbywać uroczystości ogólnonarodowe skupiające od kilku do kilkudziesięciu tysięcy osób. Ukończono pokrycie miedzią sufitu muzeum od strony północnej oraz montaż okien od strony północnej i zachodniej.
Prace przeniosły się do wnętrza. W prezbiterium, na łuku blisko 19-metrowym, wylano 5-stopniowe schody prowadzące do ołtarza, a pod podłogą wybudowano 45 ścianek poprawiających akustykę; na blisko 400 m² kilkudziesięciu kapłanów może koncelebrować jednocześnie. Naprzeciw ołtarza, na wysokości 9,5 m, wylano posadzkę chóru o powierzchni przeszło 300 m². Oszklono portale wejściowe — 72 szyby w portalu głównym i po 42 w portalach bocznych, o łącznej masie ponad 7 ton. Rozpoczęto adaptację akustyczną wewnątrz kopuły: blisko tysiąc kształtek z blachy miedzianej wypełniło jej powierzchnię. Zakończono prace na placach wokół Świątyni.
Na blisko 3100 m² wykonano podbudowę posadzki z ponad 1000 m³ keramzytu, a w warstwę konstrukcyjną wbudowano instalację ogrzewania podłogowego — 400 m³ betonu i 19 km rur. W nawie głównej (1742 m²) i prezbiterium (437 m²) ułożono płyty z amerykańskiego marmuru Calacatta Lincoln, w kaplicach bocznych granit strzegomski. Ukończono system wentylacji i ogrzewania, a mensę ołtarza z białego marmuru o wymiarach 411 × 140 cm osadzono na czarnym granicie, tak że ołtarz zdaje się unosić w powietrzu. We wszystkich trzech portalach osadzono docelowo pokryte miedzią drzwi i zakończono pierwszy etap instalacji oświetlenia — 120 diod LED wysokiej mocy w kopule zalewa wnętrze światłem w kolorach zależnych od okresu roku liturgicznego.
Po otwarciu Świątyni priorytetem stała się redukcja pogłosu we wnętrzu. Na ścianach nawy bocznej ułożono drewniane panele akustyczne sięgające podstawy okien, a nad chórem zawieszono 23 wielkoformatowe ekrany akustyczne. W nawie bocznej ułożono blisko 1000 m² wykładziny wygłuszającej oraz przygotowano nisze pod relikwie polskich świętych. W posadzce nawy głównej zainstalowano szklany świetlik w oprawie z błękitnego marmuru, który doświetla Panteon Wielkich Polaków, a wrota wejściowe zyskały poszycie z blachy miedzianej. W czerwcu, w czasie X Święta Dziękczynienia, pod krzyżem zawisła druga kula dziękczynna, kryjąca w sobie 86 000 intencji przekazanych do Świątyni od 2014 roku.
W prezbiterium zamontowano specjalistyczne ustroje akustyczne u podstawy ściany ołtarzowej. Filary nawy głównej oraz wnętrze kopuły zostały wyeksponowane dzięki ledowemu oświetleniu zmieniającemu barwę wraz z okresami roku liturgicznego. Ogłoszono ogólnopolski konkurs architektoniczny na całościową koncepcję artystycznego wystroju wnętrza. Dla wiernych udostępniono Kaplicę Najświętszego Sakramentu, tworząc stałą przestrzeń modlitwy i adoracji. Do Świątyni wprowadzono także relikwie Drzewa Krzyża Świętego. W stulecie odzyskania niepodległości w Świątyni uroczyście umieszczono zabytkową Świecę Niepodległości – dar papieża Piusa IX, zapalaną odtąd przez Prezydenta RP podczas Narodowego Święta Niepodległości.
W przestrzeni prezbiterium zainstalowano system 18 bezramkowych monitorów, tworzących nowoczesne telebimy. Wykonano reprezentacyjne schody łączące nawę główną z Panteonem Wielkich Polaków, pokryte 200 metrami bieżącymi białego marmuru Calacatta Lincoln. Rozbudowano instalacje elektryczne i niskoprądowe w Świątyni oraz w Panteonie. Dzięki ofiarności Darczyńców uregulowano także ostatnie zobowiązania finansowe zaciągnięte na prace niezbędne do otwarcia Świątyni dla wiernych.
Na chórze zamontowano organy wraz ze specjalistycznym wyposażeniem elektroakustycznym dla muzyków i chórzystów. Nad wejściem do Kaplicy Najświętszego Sakramentu umieszczono artystyczną tablicę z wieczną lampką autorstwa Drapikowski Studio, a przy wejściu głównym stanął odrestaurowany krzyż z 1999 r., poświęcony przez kard. Józefa Glempa. Zmodernizowano też główną rozdzielnię elektryczną Świątyni. Zainstalowano systemy umożliwiające codzienne transmisje internetowe i telewizyjne w najwyższej jakości. W obliczu pandemii Słowo Boże głoszone w Świątyni stało się źródłem pociechy i nadziei dla tysięcy wiernych.
Nad ołtarzem głównym zawisł odnowiony Krzyż Paschalny. Na chórze górnym i dolnym zainstalowano bezpieczne balustrady. Przeprowadzono modernizację i rozbudowę systemu nagłośnienia, obejmując nim nawę boczną oraz plac przed kościołem. Przestrzeń Świątyni dostosowano technicznie i organizacyjnie do przyjęcia tysięcy wiernych podczas uroczystości beatyfikacji kard. Stefana Wyszyńskiego i Matki Elżbiety Róży Czackiej, która odbyła się 12 września 2021 roku w naszej Świątyni.
12 listopada w Panteonie Wielkich Polaków otwarto Mauzoleum Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie oraz poświęconą im Izbę Pamięci. Przy potężnych wrotach wejściowych zamontowano automatyczny, elektroniczny system wspomagania ich otwierania i zamykania. Sfinalizowano I etap iluminacji zewnętrznej elewacji północnej i kopuły, nagłośniono plac północny oraz ułożono pierwsze ogniwa fotowoltaiczne. W trakcie XV Święta Dziękczynienia pod krzyżem na kopule zawieszono trzecią złotą kulę z 233 tysiącami intencji, które wpłynęły w latach 2017-2022.
W czerwcu na monumentalnej, wygiętej jak żagiel ścianie ołtarzowej zawisła rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego autorstwa zespołu prof. Adama Myjaka (rozpiętość 4×8 m, waga 2 tony). Adaptacja akustyczna ściany ołtarzowej oraz montaż figury wymagały postawienia w prezbiterium 43 ton rusztowań o długości 5 km oraz użycia 10 ton materiałów akustycznych. Jesienią ukończono większość prac nad zabudową prezbiterium z marmurową amboną i stalami dla 120 celebransów. Zamontowano wielobarwną iluminację LED kopuły i północnej elewacji Świątyni oraz balustrady schodów frontowych.
Po obu stronach ołtarza stanęły wykonane z brązu popiersia św. Jana Pawła II i bł. Stefana Wyszyńskiego, a w prezbiterium dostawiono drugi rząd stalli. Przeprowadzono gruntowne szlifowanie i impregnację posadzki z marmuru Calacatta Lincoln na powierzchni 2100 m² nawy głównej. Filary wyznaczające nawę główną zyskały docelowe obłożenie z czarnego granitu. W Panteonie Wielkich Polaków zmodernizowano system audio, włączając go w nagłośnienie całego kościoła, a kaplice Najświętszego Sakramentu i Maryjna zyskały nowe oświetlenie liturgiczne.
Zakończono montaż ustrojów akustycznych pod telebimami oraz adaptację akustyczną portali wejściowych po stronie wschodniej i zachodniej, z wykorzystaniem 275 m² forniru w kolorze orzecha. Wyszlifowano posadzkę w całym prezbiterium, montując dodatkowe reflektory schodka komunijnego. Sfinalizowano pierwszy etap oświetlenia parkingu dla pielgrzymów oraz zagospodarowano tereny zielone przy wejściu zachodnim, instalując system automatycznego nawadniania dla 1122 m² trawnika.
oczekiwania na otwarcie dla wiernych drzwi Świątyni
